Beeldenstorm
Dodenmis van Jean Richafort

In augustus 1566 bestormden mannen met rode sjerpen, symbolen van verzet tegen Filips II, de Pieterskerk en plunderden het interieur in een daad van openlijke opstand tegen de Spaanse overheersing en de katholieke kerk. Hoewel wachters er aanvankelijk in slaagden de vandalen te verdrijven en de deuren te beveiligen, braken woedende beeldenstormers diezelfde nacht opnieuw binnen, en tegen de volgende dag was de kerk ten prooi gevallen aan de opstandige menigte. Een groot deel van het interieur werd verwoest, maar enkele waardevolle voorwerpen werden gered doordat zij in de afgesloten sacristie verborgen lagen en later in veiligheid konden worden gebracht. Minder dan een week later reageerde Filips II met geweld: hij stuurde de hertog van Alva met een leger naar het noorden. Zijn komst betekende het begin van een meedogenloze repressie - en het begin van een tachtig jaar durende oorlog voor de Nederlandse onafhankelijkheid.

Tot de voorwerpen die bewaard zijn gebleven behoort een verzameling handschrift-koorboeken van de kerk, met daarin geestelijke muziek van de grootste Frans-Vlaamse meesters van die tijd. Dit programma bevat een van de grote meesterwerken uit deze boeken: een zesstemmig Requiem van de Nederlandse componist Jean Richafort, vermoedelijk gecomponeerd ter nagedachtenis aan zijn leermeester, de beroemde Josquin des Prez.

Requiemdiensten behoorden tot de belangrijkste gebeurtenissen van het jaar en werden tegen het einde van de zestiende eeuw wekelijks in de Pieterskerk gezongen. Tijdens deze ceremonies zongen en baden de gelovigen voor de zielen van de overledenen, in de overtuiging dat dergelijke daden hun tijd in het vagevuur konden verkorten en zo hun lijden konden verlichten. In 1560 voerden de zangers van de Pieterskerk polyfonie uit tijdens een Requiemmis ter nagedachtenis aan allen die “onschuldig” in Leiden waren gestorven - wellicht zelfs met gebruik van juist deze compositie.

Dit programma heeft tot doel de beleving van een Requiemdienst te reconstrueren zoals die in Leiden kan hebben geklonken tussen het overschrijven van Richaforts compositie in 1559 en de plundering van de kerk in 1566, door de mis in haar liturgische context te plaatsen, inclusief het gebruik van dramatische elementen zoals klokken en processies.